بهترین سن برای عقیم کردن سگ‌ها

در اولین قرار ملاقات حیوانات خانگی با دامپزشک، موارد زیادی مورد بررسی قرار می‌گیرد. از برنامه واکسیناسیون و کرم‌زدایی گرفته تا تمرین و تغذیه. یکی از سوالاتی که بسیاری از مراجعه‌کنندگان و صاحبان حیوانات خانگی می‌پرسند این است که چه زمانی باید حیوان خود را عقیم یا اخته کنند؟
تا مدت‌ها، دامپزشکان به این سوال یک پاسخ می‌دادند: 6 ماه بعد از تولد. اما چرا؟ آیا عقیم شدن همه حیوانات خانگی به نفع آن‌هاست؟ اگر اینطور است چرا باید در سن مشخصی انجام شود؟ در این مقاله می‌خواهیم به این سوالات پاسخ دهیم.

اخته یا عقیم کردن دقیقاً چیست؟

عقیم کردن (Spay) در اصطلاح علم دامپزشکی به برداشتن اندام‌های تولید مثل (تخمدان و رحم) در سگ‌های ماده گفته می‌شود. در بسیاری از نقاط دنیا، عقیم‌سازی به صورت دیگری نیز انجام می‌شود که در آن، صرفاً تخمدان برداشته می‌شود و رحم در بدن حیوان باقی می‌ماند. اما در ایالات متحده این عمل به صورت کامل انجام می‌شود. این عمل جزء اعمال بزرگ شکم محسوب می‌شود که مانند تمام اعمال جراحی دیگر، مزایا و خطرات خود را دارد.
عمل اخته کردن (Neuter) به برداشتن بیضه‌ها از سگ نر گفته می‌شود. در صورتی که سگ دچار وضعیت نهان بیضگی نباشد، عمل جراحی بدون ورود به حفره شکمی انجام می‌شود. این عمل هرچند که عمل بزرگی محسوب می‌شود، اما از نظر پیچیدگی در یک سگ سالم و نرمال، به اندازه عمل عقیم کردن در سگ‌های ماده نیست.

جثه حیوان اهمیت دارد

اصلی‌ترین دلیل اینکه دامپزشکان توصیه می‌کنند عقیم کردن حیوان به جای هفته ششم بعد از تولد، در شش ماهگی صورت گیرد، نگرانی برای بیهوشی آن‌هاست. تنظیم دمایی و ایمنی در بیهوشی ممکن است برای حیوانات بسیار کوچک یک چالش ایجاد کند. اگرچه با پروتکل‌های پیشرفته امروزی، می‌توان حتی کوچک‌ترین و کم‌وزن‌ترین نوزادان را نیز بیهوش کرد. در محیط‌هایی مثل پناهگاه حیوانات که پرسنل زبده و بسیار باتجربه کار می‌کنند، هزاران عمل عقیم‌سازی در سال صورت می‌گیرد و انجام این عمل برای حیوانات دو یا سه ماهه چیز عجیب و غیرعادی نیست.
از طرف دیگر، عمل عقیم‌سازی سگ‌های بسیار بزرگ پیچیده‌تر است. در این سگ‌ها، نه تنها حفره شکمی بزرگ‌تر و عمیق‌تر است، بلکه جریان خون و چربی در این ناحیه شدیدتر بوده و امکان مانور کمتری وجود دارد. پس حتماً توجه داشته باشید که عقیم کردن یک سگ شش ماهه، بسیار بهتر از عقیم کردن یک سگ پنج ساله است و تفاوتی ندارد که سگ از چه نژادی باشد. هرچه سختی کار بالا برود، ریسک و پیچیدگی آن نیز افزایش می‌یابد. از طرف دیگر باید بدانیم که دامپزشکان این اعمال را آنقدر انجام می‌دهند که به کاری روتین و روزمره برای آن‌ها تبدیل می‌شود و پیچیدگی و سخت این کار در کل بسیار پایین است. اگر حیوان دچار مشکل دیگری در سلامتی خود نباشد، اندازه و جثه او مسئله مهمی برای انجام عمل جراحی نخواهد بود.

برداشتن هورمون‌ها مزایایی دارد

دلیل دیگری که دامپزشکان روی شش ماهگی تأکید دارند این است که اگر قرار نیست تولید مثل صورت بگیرد، عقیم کردن حیوان ماده قبل از اولین دوره پذیرش (دوره فحلی)، تأثیر بسیار زیادی روی کاهش ریسک ابتلا به سرطان پستان در آن دارد.
درحالی که ریسک ابتلا به سرطان پستان در ماده‌های عقیم شده قبل از اولین دوره پذیرش، حدود 5/0 درصد است، این عدد در حیواناتی که بعد از دومین دوره پذیرش عقیم شده‌اند به 26% می‌رسد. پومترا یا بیماری عفونت رحم، در ماده‌های عقیم نشده بسیار شایع است و طبق یک مطالعه، حدود یک-چهارم سگ‌ها تا سن 5 سالگی به آن دچار می‌شوند. بدیهی‌ست که حیوانی که تخمدان، بیضه یا رحم نداشته باشد، امکان بروز اینگونه بیماری‌ها و عفونت‌ها در آن وجود ندارد.
تستسترون نیز در این میان نقش مهمی دارد. از نظر رفتاری، سگ اخته شده کمتر دچار حالت پرخاشگری می‌شود، کمتر در پی یافتن یک جفت، ماجراجویی می‌کند و دچار صدمه می‌شود و رفتار آزاردهنده سوار شدن روی اشیا و حیوانات دیگر را انجام نخواهد داد. بعضی پانسیون‌ها و مراکز نگهداری حیوانات، حیوانات خانگی عقیم‌نشده را قبول نمی‌کنند و اگر گاهی نیاز شود که به این مراکز مراجعه کنید، به مشکل خواهید خورد.

برداشتن هورمون‌ها می‌تواند یک خطر باشد

برخی مطالعات اخیر، دسته‌ای از خطرات و مشکلات سلامتی را به عقیم‌سازی و اخته کردن حیوانات مربوط می‌دانند. مثلاً افزایش احتمال بروز بیماری رباط صلیبی جمجمه‌ای، استئوسارکوما، همانژیوسارکوم یا لنفوم در سگ‌هایی وجود دارد که قبل از بلوغ جنسی، اخته یا عقیم شده‌اند. هرچند که این مطالعات توجه زیادی را جلب کرده، اما باید به این مسئله اشاره کرد که این مطالعات بعد از انجام عمل و مبتنی بر مطالعه روی مدارک پزشکی صورت گرفته است و این یعنی که داده‌های این مطالعات بیشتر موردی و حدسی هستند و کاملاً قطعی به نظر نمی‌آیند. در هر صورت توجه به نتایج این مطالعات دور از عقل نیست و جامعه عملی هنوز به این اجماع نرسیده که آیا عقیم یا اخته‌سازی زودهنگام باعث این مشکلات در سلامتی حیوان می‌شود و یا به گونه‌ای با آن در ارتباط است یا خیر.
دو مسئله پزشکی وجود دارد که به طور عمومی ارتباط آن‌ها با عقیم‌سازی پذیرفته شده است: بی‌اختیاری ادراری و چاقی. هیچکس هنوز نمی‌داند که چرا چاقی در حیوانات ماده عقیم‌شده بیشتر است و نتیجه هیچ مطالعه‌ای بعد از عمل، تغییر در متابولیسم را نشان نمی‌دهد. بی‌اختیاری ادراری با دارو و چاقی نیز با ورزش و تغییر رژیم قابل درمان است.

افزایش جمعیت حیوانات مسئله بزرگی است

حدود 4 میلیون سگ در هر سال به پناهگاه‌های حیوانات در ایالات متحده وارد می‌شوند و سرنوشت نیمی از آن‌ها تانازی یا «مرگ خوب» است. بسیاری از آن‌ها حیوانات ولگرد یا ناخواسته‌ای هستند که صاحبشانشان آن‌ها را رها می‌کنند. اگر برنامه‌ای برای زاد و ولد سگ خود با استفاده از دانش و برنامه‌ریزی کاملاً علمی و دقیق ندارید، باید او را عقیم کنید. اولین دوره پذیرش در سگ‌های ماده حدود شش ماهگی اتفاق می‌افتد و در این زمان، سگ نر ممکن است با شکستن فنس‌ها، تونل زدن، بالا رفتن از دیوار چند متری نیز او را پیدا کند (تعجب نکنید!). پس اگر سگ ماده دارید و قصد عقیم کردن او را ندارید، باید مسئولیت حفظ و نگهداری از او خصوصاً در دو هفته‌ای که در دوران پذیرش خود قرار دارد، را بپذیرید و او از سگ‌های نر دور نگهدارید.

سخن آخر

سگ‌هایی که با هدف زاد و ولد تربیت می‌شوند، نقش بسیار مهمی به عنوان حیوانات دستیار و کمکی دارند. هرچند که شاید عقیم/اخته کردن یک حیوان جفایی در حق او به حساب بیاید، اما در نهایت، این تصمیم کاملاً بر عهده شماست و با دانستن مزایا و خطرات انجام یا عدم انجام آن می‌توانید به خوبی تصمیم بگیرید.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دسترسی سریع